Theo kế hoạch, xã Bình Lư định hướng xây dựng bản Nà Khan, Nà Phát trở thành không gian trải nghiệm văn hóa dân tộc Thái gắn với cảnh quan tự nhiên, kiến trúc nhà sàn, ẩm thực, nghề thủ công, phong tục tập quán và đời sống sinh hoạt của cộng đồng trong không gian tự nhiên, chân thực, gần gũi và giàu
bản sắc với mục tiêu góp phần hình thành thương hiệu du lịch Bình Lư theo hướng “Một điểm đến – đa trải nghiệm – vẹn tròn cảm xúc”.

Điểm nhấn của mô hình là không gian suối Nậm Pe và hệ thống guồng nước truyền thống. Xã Bình Lư dự kiến khảo sát, chỉnh trang tuyến suối, giữ tối đa cảnh quan tự nhiên và nghiên cứu hình thành quần thể 68 guồng nước, sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường như tre, nứa, gỗ, đá tự nhiên và vật liệu địa phương. Các guồng nước được định hướng trở thành biểu tượng nhận diện của Làng trải nghiệm, gắn với những câu chuyện về đời sống, tinh thần và khát vọng của đồng bào dân tộc Thái.

Bản Demo làng trải nghiệm văn hoá dân tộc Thái tại bản Nà Khan, Nà Phát khi đưa vào khai thác

Không gian ven suối sẽ hình thành không gian tổ chức Lễ hội Then Kin Pang và các hoạt động chuỗi trải nghiệm như chèo bè tre, đi thuyền gỗ, bắt cá suối, tắm suối, ngâm chân thảo dược, các trò chơi dân gian và hoạt động vui chơi dành cho trẻ em. Dọc tuyến suối dự kiến bố trí các điểm nghỉ chân, thưởng trà, bếp lửa truyền thống và không gian ẩm thực; trong đó mô hình “Bữa cơm bên suối” sẽ giới thiệu những món ăn đặc trưng như pa pỉnh tộp, cá suối nướng mắc khén, xôi ngũ sắc, thịt hun khói, rau rừng và rượu men lá.

Cùng với cảnh quan tự nhiên, không gian bản làng sẽ được chỉnh trang, tái thiết theo hướng bảo tồn kiến trúc và bản sắc văn hóa dân tộc Thái. Các hộ dân được khuyến khích cải tạo nhà ở, sân vườn, hàng rào; ưu tiên sử dụng gỗ, tre, đá và vật liệu thân thiện với môi trường. Hệ thống đường nội bản được định hướng kết hợp cây xanh, hoa, tiểu cảnh, hình thành những tuyến trải nghiệm như “Con đường hoa ban”, “Con đường mùa vàng”, “Con đường thổ cẩm”, “Con đường ký ức”.

Đáng chú ý, xã Bình Lư định hướng xây dựng chương trình “Một ngày làm người Thái ở Nà Khan, Nà Phát”, đưa du khách trực tiếp tham gia các hoạt động như nấu ăn, cấy lúa, gặt lúa, bắt cá, chăm sóc rau màu, thu hoạch nông sản; trải nghiệm hái rau rừng, thu hái măng, nhận biết cây thuốc, đan lát, nấu ăn ngoài trời, thưởng trà và nghe kể chuyện dân gian. Các hoạt động được tổ chức theo hướng chân thực, hạn chế sân khấu hóa, lấy đời sống của cộng đồng làm nền tảng xây dựng sản phẩm du lịch.

Văn hóa truyền thống cũng được xác định là “linh hồn” của Làng trải nghiệm. Vì vậy, xã Bình Lư xác định duy trì và phát triển các hoạt động múa Thái, đàn tính, hát dân ca, vòng xòe, trò chơi dân gian, giao lưu văn nghệ và sinh hoạt cộng đồng sẽ được duy trì, phát huy. Trong đó, xã nghiên cứu tổ chức thường niên Lễ hội Kin Pang Then trở thành lễ hội trọng điểm, cùng với việc phục dựng các lễ hội xuống đồng, cơm mới, mùa vàng và hoa ban.

Trước mặt làng trải nghiệm văn hoá dân tộc Thái tại bản Nà Khan, Nà Phát là cánh đồng Lúa Bình Lư

Để tạo nguồn thu ổn định cho người dân, tại kế hoạch định hướng phát triển hệ thống homestay trên cơ sở cải tạo nhà sàn truyền thống; nghiên cứu các mô hình lưu trú ven suối, giữa cánh đồng, dưới tán rừng; đồng thời phát triển dịch vụ ẩm thực, sản phẩm thủ công, thổ cẩm, nông sản, sản phẩm OCOP, dược liệu, cho thuê trang phục dân tộc, chụp ảnh trải nghiệm, xe đạp, xe điện và hướng dẫn viên cộng đồng.

Nông nghiệp tại khu vực Nà Khan, Nà Phát cũng được định hướng gắn với phát triển du lịch. Một phần diện tích sẽ được nghiên cứu duy trì sản xuất lúa gắn với trải nghiệm mùa vụ; phát triển rau màu sạch, cây gia vị, cây dược liệu và các sản phẩm bản địa phục vụ ẩm thực, quà tặng du lịch và phát triển sản phẩm OCOP.

Song song, với đầu tư cơ sở vật chất và xây dựng sản phẩm, xã Bình Lư xác định truyền thông, quảng bá là nhiệm vụ quan trọng nhằm đưa hình ảnh Nà Khan, Nà Phát đến gần hơn với du khách. Các nền tảng số, mạng xã hội, báo chí, truyền hình và các kênh quảng bá du lịch sẽ được khai thác, tập trung kể những câu chuyện về con người, văn hóa, bếp lửa, guồng nước, dòng Nậm Pe và mùa lúa của bản làng.

Đặc biệt, người dân được xác định là chủ thể của quá trình phát triển du lịch. Xã sẽ tổ chức đào tạo, tập huấn kỹ năng đón tiếp, phục vụ khách, xây dựng sản phẩm trải nghiệm, giới thiệu văn hóa, bán hàng và truyền thông số; từng bước hình thành đội ngũ “người kể chuyện của bản”, “hướng dẫn viên cộng đồng” và “đại sứ văn hóa bản địa”.

Với định hướng “lấy văn hóa làm nền tảng, cộng đồng làm chủ thể, cảnh quan tự nhiên làm không gian và trải nghiệm làm giá trị cốt lõi”, việc xây dựng Làng trải nghiệm văn hóa dân tộc Thái tại Nà Khan – Nà Phát được kỳ vọng tạo thêm sản phẩm du lịch đặc sắc cho Bình Lư, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch của Lai Châu, đồng thời bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái.

Phấn đấu đến năm 2030, Nà Khan, Nà Phát đưa vào khai thác trở thành điểm đến du lịch văn hóa, trải nghiệm cộng đồng hấp dẫn của Lai Châu và khu vực Tây Bắc; vào các thời điểm cao điểm, lễ hội, thu hút từ 8.000 – 10.000 lượt khách tham quan, trải nghiệm và lưu trú mỗi ngày.

Thoa Đồng