Bản Lướt và trang sử mở đầu của Đảng bộ Lai Châu

Bản Lướt nằm trên đồi Noong Nanh thuộc bản Lướt, xã Mường Kim, Lai Châu, cách thị trấn Than Uyên 4km về phía nam và cách thành phố Lai Châu 100km về hướng đông nam. Khu di tích được đầu tư xây dựng bia tưởng niệm và vòng quanh khuôn viên của bản.

Khu di tích lịch sử Bản Lướt

Ngày 10/10/1949, Ban Thường vụ Liên khu uỷ 10 ra Nghị quyết số 34-NQ/NS-LK10 về thành lập Ban Cán sự Đảng Lai Châu gồm 03 đồng chí: Nguyễn Bá Lạc (Bí danh Trần Quốc Mạnh) - Tỉnh uỷ viên Tỉnh uỷ Yên Bái làm Trường ban, đồng chí Hoàng Đông Tùng - Đội trưởng đội xung phong Lai Châu và đồng chí Tạ Nhật Tựu (Bí danh Hoàng Hoa Thưởng) - Thường vụ Huyện uỷ huyện Lập Thạch (Vĩnh Phúc) được điều lên Lai Châu làm Uỷ viên. Tháng 11/1949, đoàn Ban Cán sự Đảng Lai Châu đã đến Than Uyên và quyết định chọn Bản Lướt, xã Mường Kim (Than Uyên) làm căn cứ hoạt động để tiến vào Lai Châu. Ngày 02/12/1949, Ban Cán sự Lai Châu triệu tập hội nghị công bố quyết định của Liên Khu uỷ 10 về việc thành lập Chi bộ Lai Châu gồm 20 đồng chí, đồng chí Trần Quốc 

Mạnh làm Bí thư. Đây là sự kiện quan trọng trong lịch sử cách mạng Lai Châu, đánh dấu sự ra đời của chi bộ đảng đầu tiên của Đảng bộ tỉnh Lai Châu.

Khung cảnh tại khu di tích lịch sử Bản Lướt

Tháng 10 năm 2003 huyện Than Uyên vinh dự được nhà nước trao tặng danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Di tích Bản Lướt được tỉnh công nhận năm 2009 là di tích lịch sử cách mạng. Di tích lịch sử Bản Lướt không chỉ là nơi lưu giữ dấu ấn cách mạng của địa phương mà còn mang giá trị lớn trong công tác giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Thông qua những câu chuyện lịch sử, hiện vật và không gian trưng bày tại Nhà truyền thống, thế hệ hôm nay có cơ hội hiểu rõ hơn về quá trình hình thành Chi bộ đầu tiên của Đảng bộ tỉnh Lai Châu cũng như những hy sinh, đóng góp của cha ông trong sự nghiệp cách mạng.

Dòng chảy di sản nơi Bản Lướt

Lai Châu là nơi hội tụ của nhiều dân tộc như Thái, Mông, Dao, Khơ Mú… tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc màu. Trong đó, dân tộc Thái chiếm khoảng 34% dân số toàn tỉnh và lưu giữ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc qua các phong tục, lễ hội, trang phục truyền thống và nghệ thuật ẩm thực.  Dù thời gian đổi thay, đồng bào Thái vẫn gìn giữ và trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống như một phần linh hồn dân tộc. Chính bản sắc ấy đã trở thành điểm tựa tinh thần, gắn kết cộng đồng và góp phần vun đắp cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn.

Văn hoá dân tộc đang được người dân gìn giữ và phát huy

Có thể kể đến nghệ thuật xòe Thái được UNESCO ghi danh là di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại vào năm 2021. Theo hồ sơ Di sản trình UNESCO, Xòe có 3 loại chính là Xoè nghi lễ, Xoè vòng, Xoè biểu diễn, trong đó Xòe vòng là phổ biến nhất, đây là màn đồng diễn mà người múa nối thành vòng tròn, họ nắm tay nhau, chuyển động bước chân nhịp nhàng theo điệu nhạc từ nhạc cụ như tính tẩu, kèn loa, khèn bè... Ngày nay Nghệ thuật Xòe đã trở thành biểu tượng của lòng cởi mở, hiếu khách, là dấu ấn văn hóa tộc người, và bản sắc văn hóa của người Thái. Ngày nay, Xòe Thái đã thực sự trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của người Thái, thể hiện bản sắc và sự kế tục.

Bên cạnh đó, Hát Then đàn Tính cũng được ghi danh là di sản văn hoá phi vật thể. Hát Then, đàn Tính là loại hình nghệ thuật dân gian có lịch sử lâu đời, gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc, gắn liền với các nghi lễ, từ những buổi lễ cúng thần linh, tổ tiên cho đến những dịp hội hè, lễ tết. Với ý thức về tầm quan trọng của việc bảo tồn di sản, những người yêu thích nghệ thuật hát Then đã không ngừng nỗ lực để giữ gìn, phát huy giá trị của Then tính.

Nghệ nhân ưu tú Lò Văn Sơi - Ngọn lửa bền bỉ của Then, đàn Tính dân tộc Thái

Từ những nỗ lực đó, lễ hội Then Kin Pang đã được Bộ VH-TT&DL công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia vào năm 2025. Lễ hội Kin Pang gồm 2 phần lễ và hội. Phần lễ thực hiện các nghi lễ cúng Then như “Thỉnh đoàn quân mo”, “Thỉnh thần linh bản mường”, “Điểm mâm”,... nhằm cầu mong thần Then phù hộ cho dân bản khỏe mạnh, mùa màng tốt tươi, bản làng no ấm. Sau phần lễ, đồng bào dân tộc Thái đen đã cùng nhau vui chơi bên không gian hội với điệu múa “tăng pẳng”, trò diễn “ma cang cói”, “Thuồng luồng uống nước”,... rộn ràng trong tiếng trống chiêng và tiếng cười vang khắp núi

Không gian lưu giữ hồn thiêng lịch sử

Nhà truyền thống Khu di tích lịch sử Bản Lướt, xã Mường Kim được sửa chữa, nâng cấp và mở rộng từ khuôn viên Nhà văn hóa bản Lướt. Công trình được đưa vào sử dụng nhằm bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử của nơi thành lập Chi bộ đầu tiên thuộc Đảng bộ tỉnh Lai Châu và nơi tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh, các Anh hùng liệt sĩ, các bậc tiền bối đã hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Nhà truyền thống Khu di tích Lịch sử Bản Lướt 

Bên trong trưng bày những bức ảnh, tư liệu quý ghi lại quá trình hình thành và phát triển của Bản Lướt, cùng nhiều hiện vật, bằng khen và giấy chứng nhận xếp hạng di tích lịch sử. Không gian nhà truyền thống còn lưu giữ Sổ vàng truyền thống, hình ảnh các kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh qua các thời kỳ và những tư liệu phản ánh chặng đường đấu tranh cách mạng, xây dựng quê hương của nhân dân địa phương. Đây không chỉ là nơi giáo dục truyền thống mà còn góp phần gìn giữ ký ức lịch sử cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Không gian trưng bày tại nhà truyền thống Khu di tích Lịch sử Bản Lướt

Không chỉ mang ý nghĩa chính trị sâu sắc, đây còn là địa điểm phục vụ công tác tuyên truyền, giáo dục lịch sử địa phương, giúp người dân và thế hệ trẻ hiểu hơn về truyền thống cách mạng, từ đó củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh. Đồng thời, khu di tích cũng trở thành “địa chỉ đỏ” và điểm tham quan ý nghĩa đối với du khách trong và ngoài tỉnh, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Du khách tham quan tại nhà truyền thống

Dấu xưa dưới mái nhà sàn

Giữa không gian núi rừng Than Uyên, những ngôi nhà sàn ở Bản Lướt từ lâu đã trở thành biểu tượng cho đời sống văn hoá của đồng bào Thái. Theo lời kể của người dân địa phương, đây được xem là một trong những nơi còn lưu giữ những nếp nhà sàn cổ đầu tiên của vùng đất Lai Châu, gắn liền với quá trình hình thành bản làng và đời sống cộng đồng qua nhiều thế hệ.

Ngôi nhà sàn đầu tiên tại Bản Lướt

Nhà sàn không chỉ là nơi sinh hoạt mà còn lưu giữ nhiều giá trị văn hoá, phong tục và nếp sống của đồng bào nơi đây. Trải qua thời gian, hình ảnh nhà sàn ở Bản Lướt vẫn được người dân gìn giữ như một phần ký ức văn hoá, góp phần tạo nên nét riêng cho vùng đất giàu truyền thống lịch sử và bản sắc dân tộc.

Thời gian có thể làm đổi thay diện mạo bản làng, nhưng những giá trị đã làm nên hồn cốt của Bản Lướt vẫn còn đó. Trong tiếng Then ngân vang, điệu xòe rộn rã hay dưới mái nhà sàn nhuốm màu năm tháng, lịch sử và văn hóa vẫn tiếp tục được kể lại bằng những cách rất riêng. Để rồi mỗi người khi rời Bản Lướt không chỉ mang theo những câu chuyện về một vùng đất giàu truyền thống cách mạng, mà còn cảm nhận được sức sống bền bỉ của bản sắc dân tộc đang được gìn giữ và tiếp nối giữa đại ngàn Tây Bắc.

Phương Mai, Trúc Anh